Staronordycka wersja Kopciuszka – Áslaug kráka

Dziś mam dla Was historię znaną przede wszystkim z Ragnars saga loðbrókar ok sona hans – pochodzącej z połowy XIII wieku Sagi o Ragnarze Lodbroku i jego synach. Tekst zachował się tylko w jednym manuskrypcie, przechowywanym w kopenhaskiej bibliotece królewskiej NKS 1824 b 4° (1824b), datowanym na rok około 1400. Opowieść o życiu i śmierci... Czytaj dalej →

„Magiczne” bębny z Laponii

Bęben – nazywany po polsku często szamańskim, w językach skandynawskich określa się jako samski, bębnem noaide, wróżebnym albo runicznym/magicznym, przy czym od magicznego bębna raczej się odchodzi; jeszcze bardziej pejoratywne jest określenie lapoński bęben. W języku lule nazywa się go goabdes, północnosamskie określenie to goavddis/gobdis/goabdes albo meavrresgárri [złożenie ze słów kopać/ryczeć i naczynie], w południowosamskim... Czytaj dalej →

Kamień runiczny z Skarpåker (Sö 154) – Ragnarök czy raczej nawiązanie do „nowej wiary”?

Dzisiejszym bohaterem cyklu runicznych ciekawostek jest szwedzki kamień znaleziony na błoniach Skarpåker, należących do położonego 18 km na północ od Nyköping dworu Lindö. Inskrypcja nie jest długa, liczy raptem dwa zdania, ale znajdziemy tu kilka ciekawych elementów, takich jak treść, czy charakterystyczne dla regionu Södermanland tzw. runy bez pnia, ale na przykładzie tego kamienia możecie... Czytaj dalej →

Od mądrych i mylonych z olbrzymami po brzydkie małe pomioty – krasnoludy w średniowiecznej Skandynawii

Dziś w Skandynawii królują tomte albo nisse – niewielkie, urocze, w swoich czerwonych czapeczkach doglądające gospodarstw i czekające na porcję kaszy czy ryżu na mleku w wigilijny wieczór. Ale to młody wytwór, dawniej w folklorze rządziły inne istoty, pozostawiając ślad nie tylko w wierzeniach, ale i języku. Może i nazywa się je ”karłami", ale ich... Czytaj dalej →

Runiczna blaszka z Ulvsunda (U AST1;150) – amulet przeciw „powtórnie chodzącym” czy raczej ochrona przed nieumiejętnym ryciem run?

Bohaterka dzisiejszego wpisu, niewielka blaszka znaleziona w Ulvsunda, jest raczej dość mało znanym zabytkiem runicznym. A szkoda. Sama pierwszy raz natknęłam się na nią czytając pracę doktorską Sofii Pereswetoff-Morath i właśnie w oparciu o tekst szwedzkiej badaczki chciałam Wam opisać ciekawy, choć niestety nie odczytany w pełni amulet. W 1939 roku w Ulvsunda (dzielnica admistracyjna... Czytaj dalej →

Herjólfr Hornbrjótr – barwna historia pierwszego osadnika w Härjedalen

Ingólfr Arnarson er norskr vikingr – mimo, że minęło już wiele lat do kiedy chodziłam na zajęcia ze staroislandzkiego, to nadal dobrze pamiętam jedno z pierwszych zdań podręcznika dotyczące pierwszego ponoć norweskiego wikinga zamieszkałego na wyspie. Każdemu z Was nieobcy są pewnie też inni skandynawscy osadnicy – Eryk Rudy czy jego syn, Leif Eriksson. Dziś... Czytaj dalej →

Kamień runiczny z Malsta (Hs14) – runy bez pnia o Hé-Gylfe i lokalnym kamieniołomie.

Bohaterem dzisiejszego wpisu z cyklu runicznych ciekawostek jest kamień runiczny z Malsta w gminie Hudiksvall, w regionie Hälsingland – w środkowej Szwecji. Wyryte na nim znaki są najdłuższą, znaną nam inskrypcją wykonaną przy użyciu tzw. run bez pnia. Runy krótko- i długogałązkowe kojarzy każdy, ale w okresie wikingów używano też trzeciego wariantu: run bez pnia,... Czytaj dalej →

Tkaniny z Överhogdal – Ragnarök, motywy z sag, a może biblijna apokalipsa z runicznym dodatkiem?

O tkaninach z Bayeux, przestawiających na niemal 70 metrach sceny podboju Anglii przez Wilhelma Zdobywcę słyszał chyba każdy. W Skandynawii zachowały się może mniej spektakularne, ale równie ciekawe wytwory dawnego rękodzieła. W dzisiejszym wpisie chciałam Wam przybliżyć pięć tkanin odnalezionych w kościele Överhogdal w Härjedalen w regionie Jämtland.  Tereny te do 1645 roku należały do... Czytaj dalej →

Kamień runiczny z Muoniovaara w szwedzkiej Laponii

Dzisiejszy bohater runicznych ciekawostek jest dziełem w miarę współczesnym, powstałym nawet nie 200 lat temu, ale to też najbardziej wysunięty na północ kamień runiczny w Szwecji. O ile sam głaz prawdopodobnie pełnił rolę świętego kamienia rodzimych mieszkańców Laponii, to inskrypcja powstała dopiero w XIX wieku z inicjatywy… angielskiego przyrodnika. Poznajcie historię kamienia z Muoniovaara: Muoniovaara... Czytaj dalej →

Dziewięć kozłów, dziewięć ogierów, potężne runy i groźba śmierci – kamień ze Stentoften (DR357 / DK Bl3)

Z cyklu runicznych ciekawostek chciałam Wam dziś pokazać jedną z bardziej znanych pranordyckich inskrypcji – kamień runiczny ze Stentoften (DR 357 / DK Bl3). Jak pewnie dobrze wiecie tak stare – a przyjmuje się, że kamień ze Stenoften postawiono mniej więcej między rokiem 520 a 700 – zabytki runiczne nierzadko zawierają treści, które z dzisiejszej... Czytaj dalej →

Stwórz darmową stronę albo bloga na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑