O „kocie” z Dovre – motyw z islandzkiej sagi w norweskim folklorze?

Poniedziałki bywają ciężkie, więc na poprawę humoru mam dla Was norweską opowieść o ”kocie” z Dovre; zabawną historię pokazującą, że skandynawskie trolle to raczej niezbyt rozgarnięte stworzenia. Najpopularniejsza wersja tej bajki pochodzi ze zbioru Norske Folke – Eventyr spisanych przez Asbjørnsena i Moe’a, ale niewykluczone, że ta historia żyje w skandynawskim folklorze od wielu lat,... Czytaj dalej →

Reklamy

Runiczny sylabariusz – drewniany krążek z Sigtuny (SL 97)

Podczas przeprowadzonych w 2000 roku wykopaliskach w szwedzkiej Sigtunie natrafiono na niewielki dębowy krążek o szerokości około 10 cm i grubości 2 cm, z okrągłym otworem na środku. Znalezisko pochodzi z początku XI wieku: znajdowało się w warstwie pomiędzy pozostałościami dwóch budynków, warsztatów zajmujących się odlewami z brązu i produkcją grzebieni, z których starszy powstał... Czytaj dalej →

Nøkken, näcken, nykur. Skandynawski wodnik w folklorze, języku i muzyce

Każdego lata słyszymy o tragicznych statystykach utonięć. Wiele z tych nieszczęśliwych wypadków bywa spowodowanych alkoholem czy po prostu głupotą, ale czasem słychać też o świetnych i odpowiedzialnych pływakach, którzy zupełnie niespodziewanie giną w wodzie. Jeżeli nawet nam niektóre utonięcia wydają się dziwne, to wyobraźcie sobie, co o takich zgonach musieli myśleć dawni Skandynawowie. Radzili sobie... Czytaj dalej →

Nú kennir Rollant at dauði ferr at honum – Roland czuje, że śmierć już blisko po… staronordycku? O francuskiej „Pieśni o Rolandzie” w Skandynawii.

Każdy wie, że 15 lipca to data bitwy pod Grunwaldem. A 15 sierpnia? Na przykład bitwa w wąwozie Roncevaux, w której w roku 778 zginął Roland. I to jak! Pieśń o Rolandzie opisuje, jak to umierając nie tylko szukał dogodnego miejsca na dokonanie żywota, ale też zabijał wrogów, układał obok siebie przyjaciół oraz próbował zniszczyć... Czytaj dalej →

„Przybyła jadąc na wilku i mając żmije jako lejce” – olbrzymka Hyrrokkin i pozostałe kamienie z Hunnestad (DR 282 – 286)

  Trudno jednoznacznie powiedzieć, czy kamienie z Hunnestad znane były okolicznym mieszkańcom "od zawsze", czyli od wyrycia inskrypcji i rysunków gdzieś w X czy XI wieku, czy może po okresie zapomnienia odkryto je na nowo - pewny jest za to fakt, że ta grupa zabytków runicznych została uwieczniona na ilustracji w latach 20. XVII wieku.... Czytaj dalej →

Niech Tor ciebie przyjmie. Niech Odyn ciebie posiądzie – runiczna inskrypcja z Bergen (B380)

Jeszcze nie tak dawno temu panowało przekonanie, że znaki runiczne nie służyły do tworzenia prywatnych tekstów - kojarzono je głównie z opisaną w staroislandzkich źródłach funkcją magiczną, albo też z stawianymi ku pamięci [głównie zmarłych] kamieniami runicznymi: bardzo poważnymi i uroczystymi, przypominającymi bardziej oficjalnie sformułowane nekrologi niż zwykłą komunikację. Punktem zwrotnym w takim spostrzeganiu run... Czytaj dalej →

Bergtagen / Bergtatt – porwani przez trolle

Jakiś czas temu pisałam o podmieńcach, tym razem chciałam przybliżyć Wam inne zjawisko ze skandynawskiego folkloru, znane w języku szwedzkim pod pojęciem bergtagen, a bergtatt w norweskim, co dosłownie oznacza wzięcie do wnętrza góry. Pod tym nieco tajemniczym określeniem kryło się uprowadzenie ludzi do swojej siedziby - najczęściej umiejscowionej właśnie w górze albo pod ziemią... Czytaj dalej →

Tabliczka tkacka z Lund (DR 311)

Podczas badań archeologicznych przeprowadzanych w Lund w roku 1906 w jednym z kobiecych grobów znaleziono niepozorną kościaną tabliczkę o niemal idealnie kwadratowych wymiarach - każdy z boków liczy nieco ponad 4,5 cm. Niestety, jeden z rogów jest nieco odłamany, w pozostałych trzech znajdziemy wywiercone otwory o średnicy 3 mm. Jest to typowa tabliczka tkacka: płytka... Czytaj dalej →

„Odbiera bogactwo zło, przez które można wcześnie umrzeć” – inskrypcja runiczna z Hønen (N102)

Na początku XIX wieku zauważono, że kamień, służący jako kładka do przejścia małej rzeczki w gospodarstwie Hønen w gminie Ringerike w okręgu Buskerud, ma wzdłuż jednego z boków wyryte runy.  W 1823 roku zabytek opisał i odrysował Lorentz Diderik Klüwer, norweski antykwariusz. Niestety - kamień zaginął po roku 1825, a w latach 30. XIX-wieku przepadł... Czytaj dalej →

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑